محمد تقي جعفري
292
ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي )
ساده لوحان كه متاسفانه اكثريت مردم جامعه از آنها تشكيل مىيابند از دست مىدهند . در درون اين گروه ستمكار خباثت و فساد موج مىزند با نظر به علل سه گانه كه در بحث قبلى گفتيم : نيازى براى اثبات خباثت و فساد آن گروه ستمكار وجود ندارد . بعضى از مفسران و شارحان نهج البلاغه مانند ابن ابى الحديد ، چنين مىگويد : مقصود امير المؤمنين عليه السلام از « الحمأ » كنايه از زبير است و زبير پسر عمهء پيامبر اكرم صلى اللَّه عليه و آله و سلم بود و اين گونه وابستگى سببى در لغت عرب الحماء گفته مىشود . و منظور آن حضرت از حمّه ( زهر عقرب ) زوجهء پيامبر ( ص ) است و در نسخههاى ديگر از سخنان امير المؤمنين عليه السلام در « الحم » نقل شده است كه به معناى آلوده و ناصاف است . سپس مىفرمايد : « و شبههء تاريكى در اين غائله نهفته است » اين شبههء تاريك براى مردم معمولى است ، كه غالبا ساده لوحند ، زيرا آگاهان كم و بيش از حقيقت قضايا مطلع بودند و همهء آنان مىدانستند : على بن ابي طالب عليه السلام كيست و چه مىخواهد . طلحه و زبير و همراهان آن دو كيستند و چه مىخواهند . به همين جهت است كه فرمود : و إنّ الأمر لواضح و قد زاح الباطل عن نصابه ( و واقعيت ، آشكار است و باطل از اصل خود بر طرف شده است . ) و احتمال مىرود منظور آن حضرت وضوح و روشنى براى همهء مردم آن غائله و آن دوران باشد ، مشروط بر اين كه توجهى كنند و بخواهند حادثهء مورد بررسى ( حادثهء دردناك جمل ) را مورد فهم و درك قرار بدهند . و اين كه مىفرمايد : و زاح الباطل عن نصابه ( و باطل از اصلش بر طرف شده است ) يعنى آن قدر حق و حقيقت امر واضح است كه پوشاكهاى باطل نمىتوانند آن را بپوشانند . به همين جهت است كه مىتوان گفت : نصاب ، به همان معناى معمولى خود مىباشد كه به معناى اندازه است ،